Intens begaafde kinderen

Begaafde kinderen

Begaafde kinderen, dat zijn toch de kinderen die altijd goede scores halen op school? Die kinderen met alleen maar A+ op de CITO’s? Die kinderen die liever leren dan spelen en altijd met hun neus in de boeken zitten? Die kinderen die wel slim zijn maar sociaal-emotioneel altijd een beetje achterlopen?

Vooroordelen

Dit zijn zomaar een aantal van de hardnekkige vooroordelen die er heersen over begaafdheid. Hoe anders is het in de realiteit. Natuurlijk kunnen bovenstaande eigenschappen voorkomen bij begaafde kinderen, net zoals ze kunnen voorkomen bij niet begaafde kinderen. Maar heel vaak is het anders en lopen deze kinderen, hun ouders en hun docenten tegen uitdagingen aan. 

Uitdagingen bij intens begaafde kinderen

Wat kunnen dit bijvoorbeeld voor uitdagingen zijn:

  • eenzaamheid, moeite met aansluiting vinden en met het maken en onderhouden van vriendschappen
  • intense verveling op school
  • leerproblemen zoals moeite met het leren lezen, rekenen of begrijpend lezen
    moeite met automatiseren
  • zwakke executieve functies zoals organiseren, plannen, taakinitiatie, volgehouden aandacht, emotieregulatie, reactie-inhibitie en flexibiliteit
  • clownesk en druk gedrag of juist teruggetrokken gedrag
  • overprikkeling door zintuiglijke prikkels zoals geluid, licht en kleding
  • gedrag dat vermoedens van ADHD, autisme of woedestoornissen geeft
  • moeite met autoriteit
  • eindeloze discussies met ouders
  • veel strijd in het gezin
  • angsten

Intens begaafd

Veel van de uitdagingen hebben te maken met de intensiteit van deze kinderen. Deze intensiteit kan zichtbaar zijn op diverse gebieden. Er wordt dan ook gesproken over vijf intensiteiten, ook wel overprikkelbaarheden of overexcitabilities genoemd. Dit zijn de vijf gebieden waarop je intens kunt zijn: emotioneel, intellectueel, verbeeldend, zintuiglijk en psychomotorisch intens. Iedereen heeft wel één of meer van deze intensiteiten. Bij intens begaafde kinderen worden vaak meerdere van deze intensiteiten in sterke mate waargenomen. Met name de intellectuele, emotionele en verbeeldende intensiteit spelen vaak een rol bij intens begaafdheid. De overprikkeling of onderprikkeling van de intensiteiten kan leiden tot gedrag. Dit gedrag kan weer leiden tot misdiagnoses wanneer de intensiteiten niet worden meegenomen in het interpreteren van het gedrag. Naast de intensiteiten speelt een andere factor bij intens begaafdheid een grote rol: de behoefte aan autonome groei. Deze kinderen willen heel graag zelf bepalen hoe ze leven, wat ze leren, wat ze doen etc. Vanzelfsprekend leidt dit tot lastige situaties omdat kinderen nu eenmaal nog niet in de positie zijn dat ze veel zelf kunnen bepalen. Veel strijd kan dan ook het gevolg zijn wanneer men probeert deze drang tot autonomie vanuit autoriteit te benaderen. Een andere manier van communiceren kan hierin een wereld van verschil maken. Het opvoeden maar van intens begaafde kinderen kan dan ook met één woord omschreven worden: intens!

Niet begaafd genoeg

De begaafde kinderen met een IQ-score tussen 120 en 130 vallen nu vaak tussen wal en schip. Ze kunnen soortgelijke problematiek als kinderen met een hoogbegaafde score op een IQ-test ervaren, maar krijgen geen toegang tot de aanpassingen die kinderen met een >130 score soms wel krijgen, zoals een plusklas of het voltijds-HB onderwijs. Deze kinderen vallen aan beide zijden buiten de boot. Ze zijn “te goed” voor de normale lesstof maar “niet goed genoeg” voor de aanpassingen die kinderen met een >130 IQ-score kunnen krijgen. De afgelopen jaren heb ik binnen deze groep schrijnende situaties gezien waarbij zoveel afhing van een paar punten meer of minder op een IQ-test dat ik juist deze doelgroep extra aandacht wil geven. Dit is waarom ik werk met intens begaafd zijn om de behoeftes van een kind in kaart te brengen. Het gaat in mijn ogen namelijk niet om de hoogte van dat cijfertje, maar om wat een kind nodig heeft om zich gelukkig te voelen en tot ontwikkeling te kunnen komen.

Training intens begaafd en de Intenso’s

Bij Praktijk SAS worden trainingen, lezingen en workshops op het gebied van intens begaafdheid verzorgd, waarbij naast de actuele theorie vooral praktische handvatten worden geboden om deze kinderen te ondersteunen om tot bloei te komen. De missie van Praktijk SAS is om de kennis over intens begaafdheid op grote schaal te verspreiden zodat leerkrachten en zorgprofessionals praktische tools en kennis in hun toolkit hebben om deze kinderen te ondersteunen.