Gevoelige kinderen

Hoogsensitiviteit

Hoogsensitiviteit, ook wel hooggevoeligheid genoemd, is een persoonlijkheidskenmerk van circa 20% van de bevolking. Het is een aangeboren persoonlijkheidskenmerk zoals introversie en extraversie of het openstaan voor nieuwe ervaringen dat zijn. Als je een hooggevoelig kind hebt, is de kans groot dat jij of je partner ook hooggevoelig zijn. En dat maakt het niet altijd per se makkelijker..

De wetenschap

Hoogsensitiviteit wil zeggen dat prikkels diepgaand verwerkt worden. Elaine Aron introduceerde de term. Prof. Elke van Hoof doet tot op heden veel wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensititviteit. Zij geeft hierover het volgende aan: “Simpel uitgelegd heeft een niet-HSP-er een filter in het informatieverwerkingssysteem in de hersenen. Dit filter beslist, afhankelijk van welke activiteit hij uitvoert, welke informatie er binnenkomt. Die gefilterde informatie wordt verwerkt in de hersenen. HSP-ers hebben dat filter niet: alle prikkels komen op eender welk moment.” Deze prikkels worden diepgaand verwerkt.

Hooggevoeligheid is niet iets zweverigs of  een “geitenwollensokkengebeuren”.  Het is een wetenschappelijk onderzochte persoonlijkheidseigenschap, waar ook op dit moment nog wetenschappelijk onderzoek naar wordt gedaan om het beter te kunnen begrijpen.

Hooggevoelig gedrag

De hooggevoeligheid van je kind kan ervoor zorgen dat het tegen uitdagingen aanloopt in het leven. Deze hooggevoeligheid kan er zijn op verschillenende gebieden:
– emotioneel
– zintuiglijk
– intellectueel
– sociaal
– psychomotorisch
– beeldend/creatief
Wat voor gedragingen of reacties kun je als ouder van een hooggevoelig kind nu zoal tegenkomen wanneer het kind uitdagingen ervaart?

  • Zeer snel afgeleid waardoor alledaagse handelingen zoals tandenpoetsen, aankleden en eten erg veel tijd kosten.
  • Feestdagen zoals Sinterklaas, Kerstmis en verjaardagen kunnen zeer veel spanning geven waardoor het eerder als een last dan een feest ervaren wordt.
  • Grote veranderingen zoals een verhuizing of een nieuw broertje of zusje zijn zaken waaraan een hooggevoelig kind erg moet wennen.
  • Hooggevoelige kinderen kunnen vaak eigengereid of eigenwijs overkomen. Ze hebben uitgesproken ideeën en meningen. Zo weten sommigen al op de peuterleeftijd exact wat ze wel en niet voor kleding aan willen, en zijn ze hier lastig vanaf te brengen. Vooral de kinderen met de combinatie van hooggevoeligheid en een sterke wil kunnen in de opvoeding zorgen voor uitdagingen voor ouders en hun omgeving.
  • Heftige ontladingen. Als het kind onderprikkeld of overprikkeld raakt, kan dit zich uiten in de vorm van hevige drift- of huilbuien. Over het algemeen gebeurt dit voornamelijk thuis, waardoor er soms een groot verschil zit tussen de beleving van ouders ten opzichte van het kind en de beleving van anderen uit de omgeving. Dit kan zeer frustrerend zijn voor ouders. Het kind past zich buitenshuis constant aan, wat zorgt voor overprikkeling, wat zorgt voor de buien en zo blijft deze cirkel vaak rondgaan.
  • Slaapproblemen komen veel voor bij hooggevoelige kinderen: moeite met (alleen) in slaap vallen, moeite met (alleen) doorslapen, zeer vroeg wakker zijn. Vaak is het zo dat hoe meer (intense) indrukken het kind gedurende de dag heeft moeten verwerken, hoe groter het slaapprobleem is.
  • Diepzinnige vragen en veel waaromvragen; ze willen alles weten en kunnen de gekste vragen stellen waarbij ze niet snel tevreden zijn met een antwoord.
  • Gedrag dat lijkt op autistisch gedrag: het kind sluit zich af, het kind heeft moeite met prikkels, het kind is op zichzelf gericht, het kind heeft veel structuur en duidelijkheid nodig. Maar opvallend hierbij is dat dit gedrag niet constant is. Ouders geven vaak aan dat het lijkt alsof ze twee verschillende versies van hun kind zien.
  • Gedrag dat lijkt op gedrag passend bij ADHD. Ook hierbij is het grote onderscheid dat dit gedrag niet altijd gezien wordt, maar enkel in bepaalde situaties. Op andere momenten kan het kind  bijvoorbeeld prima op zijn beurt wachten, uren met Lego of poppen spelen, zichzelf beheersen of geen hyperactief gedrag laten zien.

Hulpverlening

Als je je kind herkent in bovenstaande beschrijving en je kind en jullie lopen hierin vast, dan biedt Praktijk SAS hulp aan om jullie als ouders en/of je kind te leren omgaan met de hoge gevoeligheid zodat het kind zijn gevoeligheid als kracht kan gaan inzetten in plaats van erdoor overweldigd te worden. Overprikkeling is de basis van de grootste uitdaging van gevoelige kinderen. Leren over de overprikkelbaarheden en hoe je een balans kunt vinden tussen prikkeling, onderprikkeling en overprikkeling kan het verschil maken tussen overweldigd worden door de wereld of voluit leven vanuit je hart met overweldigend plezier.

Training

Praktijk SAS biedt training aan op het gebied van de prikkelverwerking bij hoogsensitiviteit. De training Prikkelkans en Prikkeluitdaging wordt aangeboden aan onderwijs- en zorgprofessionals en ouders die hier graag meer over willen leren. Hierin komen onder andere de overprikkelbaarheden (overexcitabilities) en de sensorische integratie aan bod.